زن از دیدگاه شهید مزاری و وضعیت فعلی زنان در افغانستان

مقا له ای زیررا در تاریخ ۱۵ ماه مارچ به مناسبت سالگرد شهید استاد مزاری که در شهر وین برگذار شده بود ، بنده به خوانش گرفتم. که در اینجا در خدمت دوستان قرار می دهم.

بنام خداوند جان و خرد                کزین برتر اندیشه بر نگذرد

 نور و چراغ و روشنایی رفت آن روز

ازشهر ما بابه  مزاری رفت آن روز

 

ازشاخسار آرزوی ملت ما

باجسم خونین یک قناری رفت آن روز

 

باد خزان پیچید بر اندام این باغ

یک لاله ی سرخ بهاری رفت آن روز

 

یک عمر بودیم انتظار راد مردی

آمد ولی دربی قراری رفت آن روز

 

دوستان گرامی ، مهمانان عالیقدر و حضار محترم !

 

فرا رسیدن چهاردهمین سالروز شهادت مظلومانه ی بزرگ مرد تاریخ و حامی عدالت و یگانگی ؛ شهید فقید استاد مزاری را خدمت یکایک شما عزیزان ا ز صمیم قلب تسلیت  و تعزیت می گویم. بدون تردید حادثه ء المناک 22 حوت مصیبت عظیم درتاریخ مبارزه عدالت خواهی درافغانستان میباشد که دراین روز خونین، پرچمدار مبارزه عدالت خواهی  شهید استاد عبدالعلی مزاری به دست سیه اندیشان تاریخ این سرزمین مظلومانه به شهادت رسید.

 شهید استاد عبدالعلی مزاری خود یک حادثه ی ماندگار درتاریخ افغانستان است. بنابراین سخن گفتن ازمزاری سخن گفتن ازیک حادثه تاریخی است که پس از دوقرن سکوت به وقوع پیوست وفریادش  آزادی و عدالت خواهی بود و برای ایجاد جامعه ی همپذیر ونظام قانونمند تلاش ومبازه کرد. تلاش ومبارزه شهید مزاری، درمحور عدالت خواهی وحق خواهی برای تماتم مردم افغانستان بود که این تلاشها بدون تردید، فصل زرینی درتاریخ مبارازت عدالت خواهی مردم افغانستان میباشد.  لذا سخن گفتن ازیک نهضت عدالت خواهی کار دشوار ودرخور تعمق خیلی بیشتر میباشد که دراین فرصت محدود ودراین سطور نمی گنجد.

 اما از آنجا که یک بخشی ازمبارازات عدالت خواهانه ی شهید استاد مزاری، سهم زنان در سرنوشت سیاسی جامعه بود، خواستم که به  گوشه های از تلاشهای ارزشمند آن شهید درهمین زمینه بپردازم وهمچنین درانتهای این متن اشاره ای داشته باشم به وضعیت رنج آور فعلی زنان افغا نستان که  خیلی از شما بر آن واقف هستید.

 درهرجامعه ی مردسالار و بخصوص درجامعه مرد سالار افغانستان، زنان فاقد ارزش واهمیت همسان وهم سنگ با مردان تعریف وتلقی میگردد که به همین دلیل زنان به عنوان موجود  ضعیف وکمتر ازمرد، همیشه درمعرض خشم و خشونت مردان قرار داشته اند و اخلاق و  نوع رفتار آنها توسط مردان تعریف شده اند. درجامعه سنت زده ی افغانستان زن فاقد شخصیت انسانی تلقی میگردد که حق مشارکت وسهم گیری  او در فعالیت های بیرون ازمحیط خانه باید توسط مردان تعیین شود. در چهار چوبه ی سنت های مردسالار، زنان مثل یک کالای اقتصادی قابل تبادله اند که نرخ آن ازطرف مردان تعیین میگردد. حق تعیین سرنوشت، حق گزینش همسر، و حق دخالت در مسایل سیاسی واجتماعی ازاو سلب گردیده است.

حتی خیلی بدتر ازاین، تولد نوزاد دختر، درسنت های مردسالاری ننگ دانسته میشود.

دخترخانواده که پا به بلوغ می نهد، بدون اینکه خواسته های انسانی او مورد توجه والدین قرار گیرد، به شوهر داده میشود، بدون اینکه ازاو پرسیده شود. حتی در حل وفصل منازعات سیاسی میان دوخانواده ویا دو قوم، دختران خوردسال به عنوان یک وسیله استفاده میشود، بت داده میشود. بدتر ازاین شاید همه شما خوانده باشید ویا شنیده باشید که سال گذشته کسی دخترش را در بدل یگ سگ فروخته بود. اینها وخیلی مصایب تلخ تر ازاین که دراین فرصت محدود مجال گفتنش نیست، سرنوشت تلخ وتاریخی زنان افغانستان است. آقای مولوی خالص یکی ازرهبران جهادی رسما فتوی صادر کرده بود که زنان وهزاره ها حق شرکت درانتخابات را ندارند. البته اگر این اظهارات مولوی خالص مورد دقت بیشتر قرار بگیرد،  می توان موقعیت هزاره ها را نیز در آن یافت. یعنی که زنان وهزاره ها موجوادات فاقد ارزش انسانی ودسته چندم اند که حتی ارزش مشارکت درانتخابات را ندارند. به هر صورت زن درافغانستان و درسنت مردسالار افغانستان موجود فاقد صلاحیت فکری و فاقد ارزشهای متعارف انسانی میباشد که تمام رفتار واخلاق آن باید توسط مردان تعریف وتعیین گردد. برخورد طالبان دربرابر زنان،  رفتار رادیکال مردسالارانه است که دریک کلام سنت های زن ستیز جامعه مرد سالار افغانستان را به نمایش میگذارد.

 اما شهید عبدالعلی مزاری به عنوان یک رهبر سیاسی درتاریخ معاصر افغانستان، توسعه ، آبادانی، پیشرفت و تکامل مثبت جامعه را ملزم به مشارکت زنان درسرنوشت سیاسی جامعه میداند. حضور چندین زن در شورای رهبری حزب وحدت ممثل تلاشهای ارزشمند شهید مزاری، برای مساعد ساختن زمینه شرکت زنان در سرنوشت سیاسی جامعه میباشد. تلاش های شهید مزاری دراین راستا ازاهمیت جدی برخوردار میباشد درشرایطی که خیلی ها برای حذف زنان از فعالیت های سیاسی اجتماعی فتوا میدادند وخیلی ها هم  دفاع ازحقوق زنان را به عنوان یک وسیله به کار می بردند.

  مزاری یک عالم دینی ویک سیاست مدار ژرف نگر بود . پندار ها و اندیشه های ارزشمند او الگوی ماندگار برای کسانی میباشد که برای ایجاد جامعه همگرا وتامین عدالت اجتماعی مبارزه می نمایند.  او از اسلام وباورهای دینی به عنوان وسیله ای برای تامین عدالت اجتماعی و برابری وبرادری استفاده جست وقبل ازهمه چیز، مظلومیت، محرومیت و سرنوشت تلخ واسارت بار زنان را درمرکز توجه اش قرار داد. به همین دلیل بود که تامین عدالت اجتماعی، ایجاد نظام دموکراتیک، و قانونمند شدن جامعه را ملزم به شرکت وحضور فعال زنان در ابعاد مختلف سرنوشت جامعه میدانیست. همانگونه که میگفت:

 زنان از کلیه حقوق انسانی برخوردار هستند ومی توانند درهمه ی عرصه های حیات اجتماعی – سیاسی کشور فعال باشند. انتخاب شوند و انتخاب کنند."

 افسوس که او رفت و

 صبر بسیار بباید پدر پیر فلک را

تا دگر مادر گیتی چو تو فرزند بزاید

 بعد از واقعه ی یازده سپتامبرسال 2001  و حمله ی آمریکا به افغانستان و ایجاد دولت موقت کرزی، در زندگی سیاسی اجتماعی ، فرهتگی و اقتصادی زنان افغانستان باردیگری سوسوی از امید و پرتوی از روشنایی ایجاد شد ولی هم اکنون که هفت سال و اندی ازاین واقعه می گذرد با و جود سلسله پیشرفت های نا چیزی وضعیت زنان افغانستان همچنان در هاله ای از تاریکی است و رقت بار، درد آور و اسفناک توصیف می شود.

 با وجود آنکه در قانون اساسی افغانستان آمده است که تمام مردم افغانستان اعم از زن و مرد از تمامی حقوق انسانی برخوردار است ولی زنان در این سرزمین چقدر به حق و حقوق شان می رسند و چقدر به نقش ارزنده و مفید آنها در زمینه های مختلف سیاسی ، اجتماعی و فرهنگی توجه می شود؛ پر واضح است و روشن که عملا متاسفانه و بدبغتانه چنین نمی شود. مشکلات فراوان اقتصادی و اجتماعی ، فقر و گرسنگی ، عدم امنیت، دسترسی نداشتن به امکانات تعلیم و تربیه ، خشونت های دامنگیر خانوادگی ، ازدواج های اجباری ، قتل های ناموسی ، تجاوز ، داد و ستد زنان به ازای قرض و یا خون بها و خود سوزی روز افزون زنان، نشان دهنده ی وضعیت بد و تاسف آور امروزی زنان افغانستان و نمونه بارز نقض حقوق بشر می باشد.

 صحت و سلامتی وبرخورداری از امکانات صحی نیز حق مسلم یک انسان است. ودر افغانستان زنان بنابر دلایل های مختلف از این نعمت بزرگ انسانی محروم هستند. در هر 30 دقیقه یک زن بر اثر بارداری جان می دهد. در حالیکه سردمداران دولت در کاخ های شان بهترین غذا ها رای میل می کنند و از بهترین امکانات بهره مند می شوند. آن همه دلار و درهم و پاوند و یورو که به کشور سرازیر می شود پس برای چه و در کجا استفاده می شود که هنوز زنان بیچاره ی ما تا این حد در میان مرگ و زندگی دسته و پنجه نرم می کنند؟؟

 اکثر زنان افغانی از دهات و روستا گرفته تا شهر های بزرگی چون کابل مورد خشونت خانوادگی قرار می گیرند که این خشونت ها به انواع مختلف فیزیکی و روحی می باشد. مثلا در تحقیقی که کمیسیون مستقل حقوق بشر انجام داد نشان داد

که بیش از 50% زنان علاوه بر اشکال دیگر خشونت مورد لت و کوب قرار می گیرند. خشونت های خانوادگی نه تنها موجب آسیب های شدید جسمی و روحی می گردد بلکه عواقب وخیمی چون خودسوزی ، خود کشی ، قتل ، فرار از منزل ، قاچاق ، اجبار به روسپیگری و اعتیاد را در پی دارد. در اینچا یاد آور می شوم که در همینجا و در دل فرهنگ غرب متاسفانه زنان افغانی هستند که مورد خشونت های شدید خانوداگی قرا ر می گیرند و اما سکوت می کنند و همیین سکوت می تواند روزی برای آنها خطرات شدیدی را به بار آورد.

دوستان گرامی و حضارمحترم ، بیایید دست در دست هم داده یاد و خاطره آن شهید بزرگ، شهید عبدالعلی مزاری را زنده نگهداریم و پیرو خط مشی او بوده به زنان مان اجازه ی فعالیت و تلاش را در زمینه های مختلف سیاسی اجتماعی بدهیم. باشد که روح بابه از ما شاد گردد.

 

با قامت بلند تو آزاد می شدیم

بابای پر شکوهی ز پولاد می شدیم

 

ای سرو سرفراز، سپیدار سربلند

در سایه سار سبز تو شمشاد می شدیم

 

در مکتب غرور تو ای مرشد شهید

نا خوانده درس یک شبه استاد می شدیم

 

گویا به چشم خویش تو خورشید داشتی

کز یک نگاه گرم تو آباد می شدیم

 

یادش گرامی و راهش پر رهرو باد.

 با تشکر و سپاس فراوان از توجه شما